Voetbal met type 1 diabetes

Voetbal is een ontzettend populaire sport, maar wist je dat een voetbaltraining of het spelen van een wedstrijd een zogenaamde combinatiesport is? Een combinatiesport is een mix van duursport (een sport die je langer kunt volhouden) en krachtsport (een sport waarbij je je kort, maar explosief inspant). Bij voetbal wissel je bijvoorbeeld rustig joggen of wandelen af met sprintjes trekken en springen. Dit beïnvloedt beiden jouw bloedglucosewaarden (bloedsuikerwaarden). In dit artikel lees je over het effect van voetbal op je lichaam als je type 1 diabetes hebt. Ook geven we je tips voor jouw voetbaltraining of -wedstrijd. Tip: lees eerst de basisinformatie over de invloed van verschillende soorten sporten op je lichaam.

Stijgen en dalen

Voetballen kan een ingewikkelde puzzel zijn wat je bloedglucosewaarden betreft. Duursport, zoals het joggen, zorgt meestal voor een daling van je bloedglucosewaarde. De explosieve onderdelen, daarentegen, kunnen je waarden juist laten stijgen vanwege stresshormonen die daarbij vrijkomen. Door deze tegenwerkende processen, kan je bloedglucosewaarde redelijk stabiel blijven vergeleken met bijvoorbeeld alleen joggen. Maar de wisselende intensiteit kan je glucosemanagement en het draaien aan de knoppen (actieve insuline en voeding) ook juist lastiger maken.

Daarbij komt dat je tijdens een voetbalwedstrijd misschien te maken krijgt met wedstrijdspanning. Net als bij zware lichamelijke inspanning, komen er bij mentale spanning ook stresshormonen vrij, zoals cortisol. Cortisol verhoogt in het algemeen de bloedglucosewaarde. Ook vermindert cortisol de glucoseopname in je spieren en vetweefsel, waardoor er meer glucose in je bloed blijft. Het kan dus zijn dat, ondanks dat je veel rent tijdens een wedstrijd, je bloedglucosewaarden behoorlijk stijgen door de combinatie van explosieve sprints en wedstrijdspanning.

Pas op met corrigeren

Houd er tijdens je trainingen en wedstrijden rekening mee dat deze stijging vaak maar tijdelijk is. Naarmate je langer bezig bent en ook na de inspanning, gaat de insuline in je lichaam beter werken. Dit noemen we verhoogde insulinegevoeligheid. Hierdoor kan je bloedglucosewaarde alsnog dalen. Het is daarom belangrijk om tijdens het voetballen niet te snel in te grijpen met (veel) extra insuline als je glucosesensor of -meter een hoge waarde aangeeft. Anders versterk je de daling daarmee.

Bij wedstrijdspanning is het nog eens extra belangrijk om niet te veel te corrigeren met insuline. Door de cortisol in je lichaam daalt je bloedglucosewaarde minder goed als je een correctie geeft. Je kan hierdoor in de verleiding komen om nog meer of nog vaker insuline te geven. Maar als de wedstrijdspanning na een tijdje wegzakt én je lichaam wordt gevoeliger voor insuline, kun je opeens heel hard dalen.

Kans op hypo’s tijdens je slaap

Het kan zijn dat je na het voetballen, of zelfs tijdens je slaap, last krijgt van hypo’s. Dit heeft onder andere te maken met de verhoogde insulinegevoeligheid (zie hierboven) die een dag of nog langer kan aanhouden. Maar het komt ook door het aanvullen van je glucosevoorraden.
Na het voetballen zijn de brandstoftanks in je spieren leeg. In de uren erna halen je spieren glucose uit je bloed om de brandstofvoorraad (glycogeen) aan te vullen. Dit proces van “bijtanken” gaat vaak door als je al slaapt. Vanwege dit proces en omdat je in je slaap minder hormonen aanmaakt die je bloedglucosewaarden stabiel houden, is de kans op een hypo in de nacht extra groot.

Tips voor voetballen met diabetes

• Bespreek je diabetes met je trainer, coach en eventueel je team. Zij kunnen je helpen als je bijvoorbeeld een hypo hebt.
• Maak een plan. Bereid je voor op jouw training of wedstrijd en schrijf op aan welke knoppen je hebt gedraaid (en hoeveel). Evalueer na afloop: hoe is het gegaan? Wat hebben je bloedglucosewaarden gedaan? En wat heb je geleerd voor een volgende keer? Zo krijg je steeds beter inzicht in hoe jouw lichaam reageert en wat voor jou werkt.
• Het wordt vaak geadviseerd om, als je binnen 3 uur na een maaltijd gaat sporten, je maaltijdinsuline (bolusinsuline) te verlagen. Maar let op: bij combinatiesporten zoals voetbal heb je soms een minder sterke verlaging nodig dan bij pure duursporten, zoals hardlopen. Dit komt doordat je tijdens een training of wedstrijd waarschijnlijk ook af en toe moet sprinten of springen.
• Pas op met extra koolhydraten voorafgaand aan en tijdens de training of wedstrijd. Natuurlijk kun je wel wat koolhydraten nemen voor de start als je bloedglucosewaarde aan de lagere kant is, je veel actieve insuline in je lichaam hebt en/of als je extra energie nodig hebt, maar meestal is veel extra koolhydraten niet nodig en voorkom je hiermee hoge pieken.
• Heb je een hoge bloedglucosewaarde voor of tijdens je training of wedstrijd? Maak je hier niet te veel zorgen over! Probeer in elk geval niet te veel of te vaak te corrigeren met extra insuline. Vaak daalt je waarde na een tijdje vanzelf weer.
• Heb je een Hybride Closed Loop (HCL) systeem? Dan kan het handig zijn om voor je voetbaltraining of -wedstrijd de tijdelijke streefwaarden te verhogen en/of in te stellen dat de pomp minder grote automatische correcties geeft. Ook na de training of wedstrijd moet je deze instellingen misschien nog even zo laten. Je kunt ook je automatische correcties tijdens je training of wedstrijd uitzetten. Overleg dit wel eerst met je behandelteam.

Veel plezier en succes!